حسن حسن زاده آملى

30

كلمه عليا در توقيفيت اسماء (فارسى)

هر چند اين سه حديث در عدد اسم اعظم است ، و روايات ديگر كه برخى را حكايت كرده ايم در عدد مطلق اسم الهى است . و لكن كدام اسم الهى است كه اعظم نيست ؟ در باب نوزدهم مصباح الشريعه آمده است كه « : سئل رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم عن اسم الله الاعظم ، فقال : كل اسم من اسماء الله اعظم ففرغ قلبك عن كل ما سواه و ادعه بأى اسم شئت فليس فى الحقيقه لله اسم دون اسم بل هو الله الواحد القهار . نكته 479 هزار و يك نكته در اسم اعظم است كه حاوى بسى اشارات لطيف و حقائق شريف است . نگارنده گويد : چنان كه هيچ گناهى كوچك نيست و چون نسبت و قياس گناهها با يكديگر پيش آيد برخى از آنها كوچك و برخى ديگر بزرگ است كه ذنوب صغيره و ذنوب كبيره گوئيم ، همچنين هر يك از اسماى الهى اسم اعظم است ولى به حسب قياس و نسبت اسماء با يكديگر اسمى نسبت به اسم ديگر اعظم بود . در حديثى آمده است كه نگاه به گناه نكنيد كه كوچك است ، به بينيد گناه چه كسى را مى كنيد . لذا امين الاسلام طبرسى در تفسير شريف مجمع البيان در ضمن آيه 53 سوره بقره « وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ . . . » فرموده است : ان المعاصى عند ناكلها كبائر ، و انما تسمى صغيرة باضافتها الى ما هو اكبر عقابا منها . ميبدى در فواتح شرح ديوان منسوب به اميرالمؤمنين امام على عليه السلام آورده است كه « شخصى از عارف بسطامى پرسيد كه اسم اعظم كدام است ؟ فرمودند كه تو اسم اصغر را به من نماى كه من اسم اعظم را به تو نمايم ، آنشخص حيران شد ، پس فرمودند كه همه اسماء حق عظيم اند » . آرى همه اسماء الله بزرگند ، و همه اسماء اعظم اند ، چون نسبت به ميان آيد يكى عظيم و ديگرى اعظم است . اسماء را در سعه وجودى تفاوتى بس عجيب است ، و با قطع نظر از قياس و نسبت كدام اسم عظيم و نسبت به دون خود اعظم نيست ؟ و كدام كلمه كامل و نسبت به مادونش اكمل نيست ؟ چنان كه در اثر آمده است اللهم انى اسئلك من اسمائك باكبرها و كل اسمائك كبيرة ، اللهم انى اسئلك من كلماتك بأتمهما و كل